Landeninfo Polen

De Slavische stam der Polanen, wat mensen van het veld betekent en waar de naam Polen van is afgeleid, vestigde zich in de 9de eeuw aan de oevers van de Warta nabij het huidige Poznan. In die tijd was het noordoosten van Polen, nu de provincie Podlasie, bedekt met haast ondoordringbare moerassen en wouden. Door de eeuwen heen maakte deze streek met haar ongerepte natuur kennis met een verscheidenheid aan bevolkingsgroepen en religieuze stromingen uit zowel het westen, noorden, zuiden als het verre oosten. Terwijl het tegenwoordige Polen voor 95% uit Rooms Katholieken bestaat, behoort de meerderheid van de bevolking in grote delen van Podlasie, waaronder de streek rond het oerbos van Bialowieza, tot de Russisch Orthodoxe kerk. Maar ook moslims, afstammend van de Tataren, wonen al eeuwen in deze prachtige en ongerepte streek van Polen.

Tataren

Tataren, afstammelingen van de Mongolen, trekken op hun rooftochten vanaf de 13de eeuw door delen van Europa waarbij ze ook Polen niet ongemoeid laten. Wanneer in 1385 Wladyslaw II Jagiello, groothertog van Litouwen, trouwt met de Poolse koningin Jadwiga, wordt de basis gelegd voor het Pools-Litouwse rijk. Met hulp van de Tataren, geroemd om hun militaire kundigheid te paard, weet Jagiello het grondgebied van Polen aanzienlijk uit te breiden van de Oostzee tot de Zwarte Zee. Wanneer in 1683 de Poolse koning met behulp van de Tataarse cavalerie de Turken bij Wenen verslaat, schenkt hij de Tataren als dank grote stukken land en de plaatsjes Bohoniki en Kruszyniany zodat ze daar hun islamitische gemeenschap kunnen opbouwen. Tot op de dag van vandaag vindt men in Noordoost Polen een moslimgemeenschap, afstammend van de Tataren. De plaatsjes Bohoniki en Kruszyniany, staan bekend om hun kenmerkende houten moskeeën.

Joden

In de 14de eeuw, wanneer de Poolse koning Casimir III de Grote het dan uiteenvallende Poolse rijk weer bijeenraapt, worden gevluchte joden uit Midden-Europa zonder problemen toegelaten. Ook aan het begin van de 16de eeuw worden veel uit Duitsland, Oostenrijk en Tsjechië verdreven Joden door de Polen opgenomen omdat ze zowel geld als kennis naar Polen meebrengen en daarmee de cultuur verrijken.

In Podlasie vestigt zich in 1522 een Joodse gemeenschap in het plaatsje Tykocin. Net als de Tataren krijgen ze eigen privileges en rechten. Het plaatsje, gelegen aan de rivier de Narew, bouwt een dominante handelspositie op met de havenstad Gdansk. In Tykocin vindt men tegenwoordig nog veel kenmerken terug van de Joodse geschiedenis en er bevindt zich een monumentale en volledig gerestaureerde synagoge. Tijdens de Duitse bezetting in de tweede wereldoorlog zijn zo goed als alle Joden uit Noordoost Polen omgebracht.

Esperanto

Toen het verzwakte Polen eind 18de eeuw tijdens de Poolse delingen onder Pruisen (Duits), Oostenrijk en Rusland werd verdeeld, kwam de stad Bialystok in eerste instantie in Pruisische handen. Al snel werd het gezag overgedragen aan het Russische Tsarenrijk. In deze tijd vonden in de stad Bialystok veel etnische conflicten plaats. Van de bevolking was 10% van Poolse, 17% van Duitse, 13% van Russische en 60% van Joodse afkomst. Ook de vele verschillende talen veroorzaakten  problemen. In 1859 werd in Bialystok in een Joods gezin, Ludwik Lejsner Zamenhof geboren. Al op jonge leeftijd concludeerde hij dat miscommunicatie de oorzaak was van de ellende en meende dat het onderling begrip gebaat zou zijn met een neutrale taal. Dit was voor hem de motivatie om de taal Esperanto te ontwikkelen.

Unieke Natuurgebieden

Het oerbos van Bialowieza, het best bewaard gebleven laaglandoerbos van Europa bevindt zich in noordoost Polen. Het gebied is door de eeuwen heen aan de kapwoede van de mens ontsnapt omdat zowel de Poolse koningen, als de Russische Tsaren hier graag jaagden en als zodanig niets en niemand duldden in hun jachtgebied. Bosontwikkeling is hier nauwelijks verstoord en men vindt er bomen in alle soorten en maten, staand, hangend, liggend, dood en levend. Door de grote diversiteit voelen zeer veel vogelsoorten zich hier thuis. Maar ook de laatste in het wild levende wisenten van Europa, Europese bizons, komen er voor.

In Suwalszczyzna, het noordelijkste deel van de provincie, tegen de grens met Litouwen, hebben de ijstijden de bodem dusdanig op de schop genomen dat er een onregelmatig heuvelend landschap is ontstaan met honderden kraakheldere meren onderling verbonden door vele stroompjes, beken en rivieren. Net als in Nederland moest aan het eind van de ijstijden veel water worden afgevoerd door rivieren. Anders dan in Nederland is het moerassengebied dat toen ontstond nooit ontgonnen en daardoor bevindt zich het best bewaard gebleven laaglandmoeras van Europa, de Biebrzamoerassen, in deze provincie. De moerassen die in het voorjaar een vogelparadijs vormen, zijn bij vogelaars niet onopgemerkt gebleven. Er zijn maar liefst 176 soorten broedvogels waargenomen, maar ook de eland, de bever en de otter komen nog veel voor. Zelfs de wolf is niet uit het gebied verdwenen. Veel Nederlandse Natuurwetenschappers en beleidmakers gebruiken de natuurgebieden in Noordoost Polen als referentiegebied om een indruk te krijgen hoe het Nederlandse rivierenlandschap er vroeger ongeveer heeft uitgezien en wat de herstelmogelijkheden zijn.

Bekijk hier het dag-tot-dagprogramma.